ترجمه و توضیح سوره الکوثر

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندى  که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ ﴿١

ما به توخیر بسیار دادیم. (١)

 منظور از کوثر، تنها و تنها کثرت ذریّه­ ای (فرزندان) است که خدای تعالی به آن­جناب ارزانی داشته، و برکتی است که در نسل آنجناب قرار داده است. قریش پس از آن که دو پسر رسول خدا (ص) از دنیا رفتند، او را با گفتن ابتر و اجاق کور زخم زبان می­زدند؛ امّا خداوند به حضرتش تسلّی می­دهد که ما به تو کوثر عطاء کردیم. و این جمله دلالت بر این دارد که فرزندان فاطمه (س) ذریه رسول خدا (ص) هستند. و این از اخبار غیبی قرآن است، زیرا بعد از درگذشت پیامبر (ص) در همه‎ی عالم هیچ نسلی معادل آن دیده نمی­شود. آن هم با تمام بلاهایی که بر سر ذریّه (فرزندان) ایشان آوردند و گروه گروه از آنها را کشتند. چون اگر مراد مساله ذریه به استقلال و یا به طور ضمنی نبود، معنا ندارد بفرماید: ما به تو حوض دادیم، چون که بدگوی تو اجاق کور است و یا بی خبر است.[۱]

فَصَلِّ لِرَبِّکَ وَانْحَرْ ﴿٢

پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن. (٢)

 یعنی حال که ما بر تو منت نهادیم و خیر کثیرت دادیم، این نعمت بزرگ را با نماز و قربانی کردن شکرگزاری کن. این دربرابر اعمال مشرکان است که برای بت­ها سجده و قربانی می­کردند، درحالی که نعمت­های خود را از خدا می­دانستند. و به هرحال، تعبیر “لِربّک” دلیل روشنی است بر مسأله‎ی‌ لزوم قصد قربت در عبادت، چرا که منظور نفی اعمال بت­ پرستان است که عبادت و قربانی را برای غیر خدا می­کردند. تفسیر دیگری برای نحر ذکر شده که عبارت است از بلند کردن دست­ها به هنگام تکبیر و آوردن آن در مقابل گلوگاه و صورت است، در حدیثى مى‏خوانیم: هنگامى که این سوره نازل شد پیغمبر اکرم (ص‏) از جبرئیل سؤال فرمود: این نحیره­ اى که پروردگارم مرا به آن مامور ساخته چیست؟ جبرئیل عرض کرد: این نحیره نیست، بلکه خداوند به تو دستور مى‏دهد هنگامى که وارد نماز مى‏ شوى موقع تکبیر، دست­ها را بلند کن، و همچنین هنگامى که رکوع مى‏کنى یا سر از رکوع برمى‏دارى، و یا سجده مى‏کنى، چرا که نماز ما و نماز فرشتگان در هفت آسمان همین­گونه است، و براى هر چیزى زینتى است، و زینت نماز بلند کردن دست­ها در هر تکبیر است.[۲]

إِنَّ شَانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ ﴿٣

به یقین دشمن تو مقطوع النّسل است. (٣)

این سوره در حقیقت سه پیشگویی بزرگ دارد: ۱) اعطای خیر کثیر را به پیامبر نوید می­دهد، که این خیر کثیر تمام پیروزی­ها و موفقیت­هایی را که بعد نصیب پیامبر (ص) شد را شامل می‌شود.۲) خبر می­دهدکه پیامبر (ص) بدون نسل نخواهد بود، بلکه نسل و دودمان او به طور فراوان در جهان وجود خواهند داشت. ۳) خبر می­دهد که دشمنان او ابتر و بلاعقب خواهند بود، همانطور که طوایفی مانند بنی­ امیه و بنی ­عباس که از دشمنان وی بودند و جمعیت زیادی داشتند چنان تار و مار شدند که امروز اثری از آنها باقی نمانده است.[۳]

 – المیزان، ج ۲۰، ص ۸۵۱ – ۸۴۹[۱]

 – نمونه، ج ۲۷، ص ۳۷۴ – ۳۷۳[۲]

 – نمونه، ج ۲۷، ص ۳۷۷ – ۳۷۶[۳]