ترجمه و توضیح سوره الکافرون

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندى که رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنین است.

قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ ﴿١ لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ ﴿٢

بگو ای کافران (۱) من آنچه را که شما می­ پرستید نمی­ پرستم. (٢)

بسیارى از مفسران تصریح کرده‏ اند که منظور از کافرون در اینجا گروه خاصى از سران بت‏ پرستان مکه‏ هستند. چون بسیارى از بت ‏پرستان مکه سرانجام ایمان آوردند، بنابر این اگر مى‏گوید نه شما معبود مرا عبادت مى‏کنید و نه من معبود شما را حتما در مورد آن گروهى از سران شرک و کفر است که تا پایان عمر هرگز ایمان نیاوردند، و گرنه بسیارى از مشرکان به هنگام فتح مکه فوج فوج وارد اسلام شدند. قابل توجه این­که، بت پرستان، خالق جهان را خدا می­دانستند، ؛ ولى معتقد بودند باید بتها را عبادت کرد، تا آنها واسطه در درگاه خدا شوند، یا اینکه اصلا ما لایق این نیستیم که خدا را پرستش کنیم، بلکه باید بتهاى جسمانى را پرستش کنیم، یعنی توحید عبادت را قبول نداشتند. اینجاست که قرآن می­فرماید: عبادت باید فقط برای خدا باشد، نه بتها، نه هر دوی آنها.[۱]

وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ ﴿٣

و شما آنچه را که من پرستش می­کنم نمی ­پرستید. (٣)

 در واقع آیه جدایی کامل بین خط رسول الله (ص) و کافران را مشخص می­کند، و با صراحت مى‏گوید: من هرگز بت ‏پرستى نخواهم کرد، و شما نیز با این لجاجت که دارید و با تقلید کورکورانه از نیاکان که روى آن اصرار مى‏ ورزید و با منافع نامشروع سرشارى که از بت ‏پرستان عائد شما مى‏شود هرگز حاضر به خداپرستى خالص از شرک نیستید. پس تا ابد اشتراکی بین من و شما در دین واقع نخواهد شد.[۲]

وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَّا عَبَدتُّمْ ﴿۴ وَلَا أَنتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ ﴿۵

و من، آنچه را شما پرستیده ­اید نمی­ پرستم (۴) و نه شما پرستنده چیزی هستید که من می ­پرستم. (۵)

این تکرار براى تاکید و مایوس کردن کامل مشرکان، و جدا نمودن  مسیر  آنها  از مسیر اسلام است، و اثبات عدم امکان سازش میان توحید و شرک مى‏باشد، و به تعبیر دیگر چون آنها در دعوت پیغمبر اکرم (ص‏) به سوى شرک اصرار مى‏ ورزیدند و تکرار مى‏کردند قرآن نیز رد آنها را تکرار مى‏کند. امام صادق (ع) می­فرماید: سبب نزول این آیات و تکرار آن این بود که قریش به رسول خدا پیشنهادکردندکه یک سال تو خدایان ما را بپرست، سال دیگر ما خدای تو را می­ پرستیم، وهمچنین سال بعد تو خدایان ما را بپرست و سال دیگر (چهارم) ما خدای تو را می ­پرستیم،آیات فوق نازل شد و تمام این پیشنهادها را نفی کرد.[۳]

لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ ﴿۶

آیین شما برای خودتان و آیین من برای خودم. (۶)

گاهى چنین تصور شده که این آیه مى‏گوید: آئین شما براى خودتان، و آئین من براى خودم، همان مفهوم صلح کل را دارد، و به آنها اجازه مى‏دهد که بر آئین­شان بمانند، چرا که اصرار بر پذیرش آئین اسلام نمى‏کند! ولى این پندار بسیار سست و بى ­اساس است، زیرا لحن آیات به خوبى نشان مى‏دهد که این تعبیر نوعى تحقیر و تهدید است، یعنى آئین شما به خودتان ارزانى باد! و به زودى عواقب نکبت‏بار آن را خواهید دید، شبیه آنچه در آیه ۵۵ سوره قصص آمده: (و اذا سمعوا اللغو اعرضوا عنه و قالوا لنا اعمالنا و لکم اعمالکم سلام علیکم لا نبتغى الجاهلین: مؤمنان هر گاه سخن لغوى را بشنوند از آن روى مى‏گردانند، و مى‏گویند: اعمال ما براى ما و اعمال شما براى خودتان، سلام بر شما (سلام وداع و جدائى) ما طالب جاهلان نیستیم)! شاهد گویاى این مطلب صدها آیه قرآن مجید است که شرک را در تمام اشکالش مى‏کوبد، و از هر کارى منفورتر مى‏شمرد، و گناهى نابخشودنى مى‏داند.[۴]

 – نمونه، ج ۲۷، ص، ۳۸۷ – ۳۸۶[۱]

 – همان، ص ۳۸۵[۲]

 – نمونه، ج ۲۷ ، ص ۳۸۸[۳]

 – همان، ص ۳۹۰[۴]