ترجمه و توضیح سوره الکوثر

بسم الله الرحمن الرحیم

به نام خداوندى  كه رحمت عامّش شامل همه و رحمت خاصّش از آن مؤمنين است.

إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ﴿١

ما به توخیر بسیار دادیم. (١)

 منظور از کوثر، تنها و تنها کثرت ذريّه­ اي (فرزندان) است که خداي تعالی به آن­جناب ارزاني داشته، و برکتی است که در نسل آنجناب قرار داده است. قريش پس از آن که دو پسر رسول خدا (ص) از دنيا رفتند، او را با گفتن ابتر و اجاق کور زخم زبان می­زدند؛ امّا خداوند به حضرتش تسلّی می­دهد که ما به تو کوثر عطاء کردیم. و این جمله دلالت بر این دارد که فرزندان فاطمه (س) ذریه رسول خدا (ص) هستند. و اين از اخبار غيبي قرآن است، زيرا بعد از درگذشت پيامبر (ص) در همه‎ی عالم هيچ نسلي معادل آن ديده نمي­شود. آن هم با تمام بلاهايي که بر سر ذريّه (فرزندان) ايشان آوردند و گروه گروه از آنها را کشتند. چون اگر مراد مساله ذريه به استقلال و يا به طور ضمني نبود، معنا ندارد بفرمايد: ما به تو حوض داديم، چون كه بدگوي تو اجاق كور است و يا بي خبر است.[۱]

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ ﴿٢

پس براي پروردگارت نماز بخوان و قرباني کن. (٢)

 يعني حال که ما بر تو منت نهاديم و خير کثيرت داديم، اين نعمت بزرگ را با نماز و قرباني کردن شکرگزاري کن. اين دربرابر اعمال مشرکان است که برای بت­ها سجده و قربانی می­کردند، درحالی که نعمت­های خود را از خدا می­دانستند. و به هرحال، تعبير “لِربّک” دلیل روشنی است بر مسأله‎ی‌ لزوم قصد قربت در عبادت، چرا که منظور نفی اعمال بت­ پرستان است که عبادت و قربانی را برای غير خدا می­کردند. تفسیر دیگری برای نحر ذکر شده که عبارت است از بلند كردن دست­ها به هنگام تكبير و آوردن آن در مقابل گلوگاه و صورت است، در حديثى مى‏خوانيم: هنگامى كه اين سوره نازل شد پيغمبر اكرم (ص‏) از جبرئيل سؤال فرمود: اين نحيره­ اى كه پروردگارم مرا به آن مامور ساخته چيست؟ جبرئيل عرض كرد: اين نحيره نيست، بلكه خداوند به تو دستور مى‏دهد هنگامى كه وارد نماز مى‏ شوى موقع تكبير، دست­ها را بلند كن، و همچنين هنگامى كه ركوع مى‏كنى يا سر از ركوع برمى‏دارى، و يا سجده مى‏كنى، چرا كه نماز ما و نماز فرشتگان در هفت آسمان همين­گونه است، و براى هر چيزى زينتى است، و زينت نماز بلند كردن دست­ها در هر تكبير است.[۲]

إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ ﴿٣

به یقین دشمن تو مقطوع النّسل است. (٣)

اين سوره در حقيقت سه پيشگویی بزرگ دارد: ۱) اعطای خير کثیر را به پيامبر نويد می­دهد، که اين خير کثیر تمام پيروزي­ها و موفقيت­هایی را که بعد نصيب پيامبر (ص) شد را شامل می‌شود.۲) خبر می­دهدکه پيامبر (ص) بدون نسل نخواهد بود، بلکه نسل و دودمان او به طور فراوان در جهان وجود خواهند داشت. ۳) خبر می­دهد که دشمنان او ابتر و بلاعقب خواهند بود، همانطور که طوایفي مانند بني­ اميه و بني ­عباس که از دشمنان وي بودند و جمعيت زيادي داشتند چنان تار و مار شدند که امروز اثري از آنها باقي نمانده است.[۳]

 – المیزان، ج ۲۰، ص ۸۵۱ – ۸۴۹[۱]

 – نمونه، ج ۲۷، ص ۳۷۴ – ۳۷۳[۲]

 – نمونه، ج ۲۷، ص ۳۷۷ – ۳۷۶[۳]